Rudolf Steiner College, Haarlem

‘De smartphone in een hoesje? Dat werkt alleen met consequent handhaven‘

Rector Peter Stam

---

De school

Het Rudolf Steiner College in Haarlem is een vrijeschool met 1200 leerlingen. De school is smartphonevrij. Om dit beleid te handhaven gebruikt het Rudolf Steiner College de Yondr-beschermhoes. Aan het begin van de schooldag stopt elke leerling diens smartphone in deze hoes. Hoe bevalt dat? Rector Peter Stam vertelt.

De aanpak

Elke ochtend stoppen de leerlingen hun smartphones in hun eigen Yondr-hoesje. Zo’n hoesje blijft de rest van de dag gesloten, en aan het eind van de schooldag kunnen leerlingen het ontgrendelen bij een speciaal ontgrendelingspunt in het gebouw.

De hoesjes zijn twee jaar geleden ingevoerd. Rector Peter Stam was toen nog niet werkzaam op de school en was dus niet betrokken bij deze beslissing. Hij weet wel wat de achterliggende gedachte was: ‘Als vrijeschool kiezen wij ervoor dat leerlingen zelf geen laptop hebben. Het voordeel van de Yondr-hoesjes was dat leerlingen in sommige klassen wel even een telefoon kunnen pakken om iets te googelen of om foto’s te maken. Bij sommige vakken staan we dat toe.’

Handhaven

Het principe van de hoesjes is dus helder. Maar standvastig handhaven is essentieel, merkt Stam. En dat lukt niet altijd. ‘Dit beleid staat of valt met de aanpak van docenten. Zij vergeten regelmatig de leerlingen eraan te herinneren. Iedere les begint bij ons met het opzeggen van een spreuk, daarna gaat de telefoon in de hoes. Maar docenten herinneren leerlingen er niet altijd meer aan, en dan blijft de telefoon dus in de tas zitten en komt weer af en toe in beeld.’

Stam is er duidelijk over: het handhaven kan echt beter. ‘We laten het liggen, vind ik. Vooral in de bovenbouw denken docenten vaak: ach, de leerlingen snappen het wel. Op de vrijeschool staan autonomie en het geven van ruimte hoog in het vaandel. Zelf vind ik dat een duidelijk verbod ook een goede manier kan zijn om kinderen iets te leren.’ Leerlingen hebben zelf ook behoefte aan helderheid, zegt hij: ‘Zij worden er recalcitrant van dat wij een regel bedenken en er vervolgens niet consequent op handhaven.’

Toch is Stam nog niet tevreden. Wat hem betreft is de methode met de hoesjes dus niet effectief genoeg. Ze maken een smartphonevrij beleid ook onnodig complex, zegt hij. ‘We hebben een instrument bedacht om een regel over een ander instrument te handhaven. Dat is natuurlijk best omslachtig.’

En pubers blijven pubers: die zijn vindingrijk. Gaandeweg ontdekten leerlingen manieren om de hoesjes tóch te openen. ‘Dat is ook wel weer mooi, natuurlijk: ze vinden toch manieren. Als je de hoes onder een bepaalde hoek tegen een lantaarnpaal mept, gaat ie open. En soms stoppen ze een andere, oude telefoon in de Yondr, zodat ze de ‘echte’ toch af en toe uit hun tas kunnen halen.’

Een ander nadeel van de hoesjes is de prijs, zegt Stam. Elke scholier krijgt voor zijn of haar hele ‘schoolloopbaan’ een hoesje. Voor iedere lichting brugklassers wordt er dus een hoesje besteld, wat neerkomt op zo’n 8.000 euro per jaar. Af en toe is er onderhoud nodig aan de ontgrendelingspunten; dat kost zo’n 4.000 euro per jaar.

Een volgende stap

Op dit moment wordt het smartphonebeleid op het Rudolf Steiner College geëvalueerd. Stam: ‘Het uitgangspunt daarbij is kijken naar wat er goed gaat én wat er beter kan. In mijn ogen hoort daarbij dat we de regel zo eenvoudig mogelijk moeten maken. Dus duidelijk voor leerlingen én goed te handhaven voor de medewerkers.’ Dan is een ‘thuis of in de kluis’ beleid heel voor de hand liggend, zegt de rector.

Waar de smartphone volgend jaar echt buiten beeld raakt, denkt de school er wel over na om de beschikbaarheid van laptops te vergroten. Niet voor alle leerlingen, maar in de bovenbouw. ‘Dat past goed in onze filosofie over het opbouwen van zelfstandigheid. Digitale middelen horen erbij, we willen wel met onze tijd mee.’

De schoolleiding is in gesprek met de docenten van vakken waar nu af en toe een smartphone wordt gebruikt, bijvoorbeeld om foto’s te maken. ‘Misschien dat we cameraatjes aanschaffen.’

Succesverhalen

Lees over de impact van een smartphonevrije school

Lees ook inspirerende voorbeelden van scholen en gemeentes uit het buitenland.
Heb je tips, suggesties of wil je meedenken over smartphonevrije scholen? Mail dan naar scholen@smartphonevrijopgroeien.nl.