Gevers-Deutz Terweeschool, Oegstgeest

‘Wanneer er veel vragen spelen over dit onderwerp, heeft school wel de rol om dat gesprek tussen ouders te faciliteren.‘

Directeur Lennart Zomer

---

De school

De Gevers-Deutz Terweeschool is een openbare basisschool in Oegstgeest. De school telt 450 leerlingen. Lennart Zomer begon hier ruim tien jaar geleden als stagiair, bleef als leerkracht en is inmiddels drie jaar directeur van deze school die sinds het schooljaar 2025/2026 een volledig smartphonevrij beleid voert.

Het probleem

Ook Lennart Zomer zag in de afgelopen jaren dat steeds meer kinderen op jonge leeftijd al een smartphone bezitten. De invloed van de smartphone kwam regelmatig op negatieve wijze de school binnen, zoals gebrek aan concentratie van leerlingen of digitale pesterijen die in het schoolleven doorwerken. In overleg met ouders, de MR, het MT en het docententeam werd er daarom het afgelopen jaar toegewerkt naar een helder smartphonevrij beleid waarin ook een advies aan ouders staat om in de basisschoolleeftijd geen smartphone te geven en het minimumleeftijdsadvies van 15 jaar voor social media te volgen. ‘Ik denk dat de meerwaarde is dat deze wens voor een concreet beleid vooral vanuit de ouders kwam.’

De aanpak

‘Eigenlijk waren we al streng op het gebruik van telefoons en smartwatches binnen de school’, vertelt Zomer. ‘Dat was vooral vanwege privacyredenen, want je weet niet wat kinderen doen met beelden die ze op school maken. Nu hebben we dat echt vastgelegd in een beleid.’

Ook docenten gebruiken hun smartphone niet meer op school, maar door alle technische ontwikkelingen was dat wel moeilijk. ‘Zoals vanwege de gebruikte twee-factor-authentificatie en de app Social Schools voor contact met ouders. Als oplossing heb ik voor elke groep een groepstablet aangeschaft die alleen specifiek voor deze handelingen wordt gebruikt door de docenten.’

Met ook een advies aan ouders voor uitstel van de smartphone gaat Zomer een stap verder dan de richtlijn voor scholen vanuit de overheid. ‘Wanneer er veel vragen spelen over dit onderwerp, heeft school wel de rol om dat gesprek tussen ouders te faciliteren. En dat heb ik gedaan. Door, samen met ouders die hiervoor het initiatief namen, informatie- en gespreksavonden te organiseren, zodat er bewustwording werd gecreëerd. Wat ouders vervolgens thuis kiezen, daar ga ik niet over. Maar we staan achter ons advies, dat ook is gebaseerd op praktijkervaring. En we geven zelf het goede voorbeeld.’

Handhaven

Volgens Zomer is het handhaven van het beleid niet heel moeilijk. ‘De regel is simpel: als we de smartphone wel zien, wordt hij bij mij ingeleverd en mag je hem pas ophalen om half vijf. Dat gebeurt nu nog soms met kinderen in groep 7 of 8. Maar we zien ook dat het bewustzijn onder ouders groeit, in groep 5 en 6 zijn er al minder smartphones dan we gewend waren. Dus dat maakt het handhaven ook steeds makkelijker.’

En wat als alle leerlingen meteen bij de poort hun smartphones tevoorschijn halen? ‘Dat gebeurt eigenlijk niet. Omdat veel kinderen hem ook al thuislaten. In het begin hebben we dan ook wel wat strenger gehandeld, zodat ze weten wat de consequenties zijn.’

Wat opvalt in het schoolbeleid, is dat het gebruik van de smartphone door ouders in en om school niet specifiek wordt benoemd. ‘Dat heeft ermee te maken dat je het ook moet kunnen waarmaken’, legt Zomer uit. ‘Ik zie mijzelf niet als een politieagent op het schoolplein daar op toezien. Maar we hebben nu jullie bordje bij de voordeur hangen, dat geeft een signaal af. En ouders realiseren zelf ook door dit beleid dat ze een voorbeeldfunctie hebben.’

Obstakels

Het lastigste om het beleid te laten beklijven, is volgens Zomer de voorbeeldfunctie van leerkrachten en de bewustwording daarbij. ‘Je moet het scherp houden voor het team en elkaar, want uit gemak pak je snel je telefoon.’

Ook lastig zijn de buitenschoolse activiteiten. ‘Sportdagen of schoolkamp bijvoorbeeld. Zeg maar het grijze gebied. We communiceren dan dat we die telefoon echt niet nodig hebben, we zijn gezellig met elkaar. Bij het schoolkamp denken de kinderen in groep 8 dat het enorm ingewikkeld is zonder telefoon. Tot ze samen in de bus zitten, een spel beginnen en dan vergeten ze het. Na drie dagen zeiden ze zelf ook: ik heb hem eigenlijk helemaal niet nodig.’

Een stap verder

Door het duidelijke smartphonebeleid zijn de docenten volgens Zomer ook kritischer naar het gebruik van schermen in de klas gaan kijken. ‘Voorheen zetten ze uit gemak eerder een filmpje op tijdens de lunch met de kinderen. Dat deed ik eerlijk gezegd als leerkracht zelf ook. Dat doen we niet meer. Kinderen nemen samen de tijd voor het eten, of gaan even kleuren. Soms leest de leerkracht voor. Gewoon om het brein wat meer rust te geven, eigenlijk.’

Scholen die nog geen advies voor uitstel van de smartphone willen geven, wil hij vragen na te denken over wat hun opdracht is als het gaat om kinderen te beschermen. ‘Een school moet luisteren en horen wat er speelt in de maatschappij. En dit is eigenlijk een stille ramp die langzaamaan steeds zichtbaarder wordt. Wij gaan niet over de opvoeding thuis, maar de problemen door gebruik van de smartphone komen ook de klas binnen. Ik snap het spanningsveld, het is ingewikkeld. Maar ruimte geven aan ouders om het gesprek over dit onderwerp te voeren, is al een begin. Als ouders elkaar kunnen horen en steun voelen, dan sterkt dat ouders in het maken van keuzes.’

Zomer vond het bijzonder dat ook ouders met oudere kinderen hun gedachten bijstelden door de gesprekken. ‘Die oudere kinderen hadden voor hun tiende verjaardag een smartphone gekregen. Maar tegen hun jongere kinderen zeggen ze nu: “De meeste kinderen in je klas krijgen er geen, dus jij ook niet.” Dat is heel sterk. En jongeren zeggen het zelf nu ook, dat ze achteraf gezien die telefoon niet zo jong hadden willen krijgen. Dat is het allerbelangrijkste signaal waar we naar moeten luisteren.’

Succesverhalen

Lees over de impact van een smartphonevrije school

Lees ook inspirerende voorbeelden van scholen en gemeentes uit het buitenland.
Heb je tips, suggesties of wil je meedenken over smartphonevrije scholen? Mail dan naar scholen@smartphonevrijopgroeien.nl.