Hoe geef ik zelf het goede voorbeeld?
Tijdens onze bijeenkomsten op scholen komt het vaak ter sprake: niet alleen kinderen, maar ook ouders worstelen met hun smartphonegebruik. Veel ouders herkennen hoe gemakkelijk je ongemerkt verdwijnt in eindeloos scrollen, meldingen en apps die ontworpen zijn om je aandacht vast te houden. Onze volwassen breinen hebben dan wel meer impulscontrole ontwikkeld dan kinderbreinen, we blijven vatbaar voor verslavend ontwerp.
Dat heeft gevolgen. Wie als ouder vaak op zijn telefoon zit, geeft onbedoeld een krachtig voorbeeld: dit is belangrijk, hier draait het om. Onderzoek laat zien dat afleiding door de telefoon – ook wel phubbing genoemd – verwarrend en belastend kan zijn voor kinderen. Aandacht, oogcontact en echte interactie zijn essentieel voor hun ontwikkeling, en juist die verdwijnen wanneer we met ons hoofd in het scherm zitten.
Tegelijkertijd biedt dit inzicht ook hoop. Het gedrag van ouders heeft grote invloed, maar werkt ook de andere kant op: door zelf bewuste keuzes te maken in smartphonegebruik, laten we zien dat het anders kan. Minder en bewuster gebruik, uitleg geven wanneer je je telefoon nodig hebt, eerlijk zijn over verleidingen en fouten, en respectvol omgaan met privacy — het zijn allemaal manieren om het goede voorbeeld te geven.
Kortom: kinderen leren niet alleen van wat we zeggen, maar vooral van wat we doen. Door als ouder bewuster met onze smartphone om te gaan, creëren we meer rust, aandacht en écht contact — voor onszelf én voor onze kinderen.
De essentials om je smartphonegebruik te beperken
Mocht jij je eigen smartphoneverslaving willen indammen, dan is er goed nieuws: je hoeft er niet een pure wilskracht of ijzersterke discipline voor te hebben.
Hier vind je een aantal tips uit psycholoog Thijs Launspach’s boek Asociale media die van pas kunnen komen.
- Zet de notificaties van alle storende apps uit. Meteen. Geen geluiden, geen trillingen en al helemaal geen pushnotificaties. Een NOS-bericht sleurt je zo mee op een binge van een halfuur. Zet je ze uit. Je krijgt nog steeds dezelfde informatie, maar alleen wanneer je er zelf naar op zoek bent.
- Geen sociale media op je telefoon. Net als voor je kinderen geldt: het is een haast onbegonnen strijd tegen de verslavende mechanismen van deze apps. Check Instagram alleen nog via je 84browser en je zult merken dat je dat minder vaak doet.
- Hou een grote schoonmaak op je telefoon en gooi alle apps weg die je tijd verdoen en weinig toevoegen.
- Stel een kinderslot in dat zorgt dat je grootste time wasters niet al te veel van je tijd opslokken. Het klopt, je kunt zo’n instelling zelf weer uitzetten als je wilt, maar op zo’n moment maak je een bewuste keuze. Of download de app OneSec: die vertraagt het openen van een app met vijf of tien seconden en vraagt je of je het wel écht zeker weet.
- Zet je telefoon op grijstinten. Op die manier is scrollen op bijvoorbeeld Instagram een stuk minder aantrekkelijk, en zo zul je dit ook minder vaak doen.
- Tot slot een tip uit een podcast waarin techjournalist David Pierce werd geïnterviewd: koop een heel lange oplaadkabel voor je telefoon en spreek met jezelf af dat je telefoon thuis altijd meteen aan die kabel gaat. Alles binnen het bereik van die kabel is je ‘telefoonzone’, alles daarbuiten is telefoonvrij. Zet gerust een comfortabele stoel neer voor je telefoontijd. Zolang je de telefoon maar niet meeneemt de rest van het huis in.
Ontketen je brein, of doe de challenge
- Het boek Ontketen je brein van neuropsychiater Theo Compernolle kan een startpunt zijn voor een meer bewuste omgang met de smartphone in je eigen leven.
- Ga de challenge aan (zelf of met alle smartphonebezitters in je gezin): een maandje cold turkey tijdens het jaarlijks terugkerende initiatief Mei Socialvrij.
Nog meer nodig? Check de POM-gids
Alexander Klöpping en Ernst-Jan Pfauth (vaders en uitgevers van ons boek Smartphonevrij Opgroeien) hebben deze gids voor je samengesteld waarin ze hun favoriete apps en tools delen waarmee ze hun eigen smartphonegebruik aan banden leggen. Doe er je voordeel mee!
